Akvaryum Filtre Malzemesi
Akvaryum filtre malzemeleri, su içerisindeki katı atıkların tutulması, biyolojik döngünün korunması ve gerektiğinde çözünmüş bazı maddelerin sudan uzaklaştırılması amacıyla filtrelerin içerisine yerleştirilen ürünlerdir. Akvaryum filtresinin motor gücü ve debisi önemli olsa da filtrasyonun gerçek performansını büyük ölçüde filtre içerisinde kullanılan malzemelerin türü, miktarı, dizilimi ve bakım düzeni belirler.
Balık dışkıları, yenmeyen yemler, kopan bitki parçaları ve diğer organik atıklar zamanla su kalitesini bozabilir. Filtre süngeri ve elyaf gibi mekanik malzemeler bu parçacıkları tutarken seramik ve gözenekli biyolojik malzemeler yararlı mikroorganizmaların yaşayabileceği yüzeyler meydana getirir. Aktif karbon, fosfat tutucu, zeolit ve farklı reçineler ise belirli su sorunlarının kontrolü için kullanılabilen kimyasal filtre malzemeleridir.
Evcilal Akvaryum Filtre Malzemesi kategorisinde dış filtre, iç filtre, sump, şelale filtre ve havuz filtreleri için kullanılabilecek mekanik, biyolojik ve kimyasal filtrasyon ürünlerini inceleyebilirsiniz. Eheim, Sera, Seachem, Fluval, JBL, Aquaforest, Rowa, ZeoChem ve farklı markaların ürünlerini akvaryum türünüze ve filtrasyon ihtiyacınıza göre karşılaştırabilirsiniz.
Akvaryum Filtre Malzemeleri Ne İşe Yarar?
Filtre malzemelerinin temel amacı akvaryum suyunun daha berrak, kararlı ve canlılar için uygun kalmasına yardımcı olmaktır. Bununla birlikte hiçbir filtre malzemesi düzenli su değişiminin, doğru yemlemenin ve akvaryum bakımının tamamen yerini tutmaz.
Doğru kullanılan filtre malzemeleri:
- Sudaki büyük ve küçük katı parçacıkları tutar.
- Yararlı bakteriler için yaşam alanı oluşturur.
- Amonyak ve nitritin biyolojik olarak dönüştürülmesine katkı sağlar.
- Suyun bulanık görünmesini azaltır.
- Bazı çözünmüş organik maddeleri tutabilir.
- İlaç kalıntılarının uzaklaştırılmasına yardımcı olabilir.
- Belirli ürünlerde fosfat veya silikat kontrolü sağlar.
- Filtre içerisindeki farklı aşamaların verimli çalışmasına yardımcı olur.
- Akvaryum su değerlerinin daha kararlı tutulmasını destekler.
Her filtre malzemesinin görevi farklıdır. Seramik malzeme ile aktif karbon veya elyaf aynı amaçla kullanılmaz. Filtre sepetlerini gelişigüzel doldurmak yerine akvaryumun ihtiyacına göre dengeli bir filtrasyon düzeni oluşturulmalıdır.
Filtrasyon Çeşitleri Nelerdir?
Akvaryum filtrasyonu genel olarak mekanik, biyolojik ve kimyasal olmak üzere üç ana gruba ayrılır.
Mekanik filtrasyon
Mekanik filtrasyon, su içerisindeki gözle görülebilen veya mikroskobik katı parçacıkların fiziksel olarak tutulmasıdır. Sünger, elyaf, filtre keçesi ve farklı gözenek yoğunluğuna sahip pedler bu amaçla kullanılır.
Biyolojik filtrasyon
Biyolojik filtrasyon, akvaryumdaki azotlu atıkların mikroorganizmalar aracılığıyla daha az zararlı bileşiklere dönüştürülmesidir. Seramik halkalar, gözenekli substrate malzemeleri, lav kırığı ve biyolojik süngerler yararlı bakterilere tutunma yüzeyi sağlar.
Kimyasal filtrasyon
Kimyasal filtrasyon; çözünmüş organik maddeler, renk, koku, ilaç kalıntıları, fosfat veya silikat gibi belirli maddelerin uygun filtre medyası tarafından tutulmasını ifade eder. Aktif karbon, özel reçineler, fosfat tutucular ve zeolit bu grupta değerlendirilebilir.
Sağlıklı bir akvaryumda temel filtrasyon genellikle mekanik ve biyolojik aşamalara dayanır. Kimyasal filtre malzemeleri ise sistemin ihtiyacına göre sürekli veya belirli dönemlerde kullanılabilir.
Mekanik Filtre Malzemeleri
Mekanik filtre malzemeleri, akvaryum suyundaki katı atıkları tutarak hem suyun berraklaşmasına hem de biyolojik filtre malzemelerinin çabuk tıkanmamasına yardımcı olur. Su, mümkün olduğunca biyolojik medyaya ulaşmadan önce mekanik filtrasyondan geçirilmelidir.
Mekanik filtrasyonda yaygın olarak kullanılan ürünler şunlardır:
- Kalın gözenekli filtre süngeri
- Orta gözenekli sünger
- İnce filtre süngeri
- Filtre elyafı
- Filtre yünü
- Keçe ve parlatma pedi
- Modele özel yedek filtre pedleri
- Filtre çorabı
- Rulo filtre keçesi
Kalın süngerler büyük parçaları yakalarken elyaf ve ince pedler küçük tortuları tutar. Çok ince mekanik malzeme filtrenin ilk aşamasına aşırı miktarda yerleştirilirse kısa sürede tıkanabilir ve su debisini ciddi biçimde düşürebilir.
Akvaryum Filtre Süngeri
Filtre süngeri, hem mekanik hem de belirli ölçüde biyolojik filtrasyon sağlayabilen dayanıklı bir malzemedir. Açık gözenekli yapısı sayesinde su geçişine izin verirken yem artıkları ve diğer katı parçacıkları tutar. Sünger yüzeyinde zamanla yararlı bakteriler de kolonileşebilir.
Süngerler gözenek yoğunluğuna göre farklı görevlerde kullanılabilir:
- Kalın süngerler büyük atıkların tutulmasında
- Orta süngerler ara mekanik filtrasyonda
- İnce süngerler daha küçük parçacıkların yakalanmasında
- Modele özel pedler filtre sepetlerinin sızdırmaz ve düzenli çalışmasında
kullanılabilir.
Sünger yalnızca rengi koyulaştığı için değiştirilmemelidir. Yapısı bozulmadığı ve temizlendikten sonra su geçirebildiği sürece tekrar kullanılabilir. Sertleşen, parçalanan veya eski formuna dönemeyen süngerlerin yenilenmesi gerekir.
Filtre Elyafı ve Filtre Yünü
Filtre elyafı, mekanik filtrasyonun son aşamalarından birinde kullanılarak ince tortuların tutulmasına yardımcı olur. Su içerisindeki küçük parçacıkları yakalayarak daha berrak bir görünüm sağlayabilir.
Elyaf kullanılırken dikkat edilmesi gerekenler:
- Aşırı sıkıştırılmamalıdır.
- Suyun filtreden geçişini engellememelidir.
- Kirlendiğinde temizlenmeli veya değiştirilmelidir.
- Biyolojik filtrasyonun ana malzemesi olarak görülmemelidir.
- Filtre içerisine lif bırakmayacak uygun ürünler kullanılmalıdır.
- Filtrenin pervane bölümüne kaçmayacak şekilde yerleştirilmelidir.
Elyaf kısa sürede yoğun kir tutabilir. Tıkanmış elyafın filtrede bırakılması debinin azalmasına ve toplanan organik atıkların su içerisinde parçalanmaya devam etmesine neden olabilir.
Biyolojik Filtre Malzemesi
Biyolojik filtre malzemeleri, akvaryumdaki yararlı bakterilerin tutunabileceği geniş bir yüzey oluşturur. Balıkların solunumu, dışkıları ve parçalanan organik maddeler sonucunda meydana gelen amonyak, biyolojik döngü içerisindeki mikroorganizmalar tarafından önce nitrite, ardından daha az zararlı olan nitrata dönüştürülür.
Biyolojik filtrasyonun verimli çalışması için:
- Filtre içerisinden düzenli su geçmelidir.
- Sudaki oksijen seviyesi yeterli olmalıdır.
- Medya tamamen kurutulmamalıdır.
- Musluk suyundaki klora maruz bırakılmamalıdır.
- Mekanik atıklarla aşırı tıkanması önlenmelidir.
- Filtre uzun süre kapalı bırakılmamalıdır.
- Akvaryum canlı yüküne uygun miktarda medya kullanılmalıdır.
Biyolojik medya akvaryumun azot döngüsünün önemli bir bölümünü barındırabilir. Bütün biyolojik filtre malzemelerinin aynı anda değiştirilmesi sistem dengesini bozabilir.
Seramik Filtre Malzemesi
Seramik filtre malzemeleri, gözenekli yapıları sayesinde yararlı bakterilerin kolonileşebileceği yüzeyler sunar. Halka, tüp, küre veya düzensiz parçalar biçiminde üretilebilir. Bazı seramik halkalar suyun dağıtılmasına ve büyük parçacıkların tutulmasına yardımcı olurken yüksek gözenekliliğe sahip ürünler ağırlıklı olarak biyolojik filtrasyon için geliştirilir.
Seramik malzeme seçerken:
- Gözenek yapısı
- Filtre sepetine uygun ölçüsü
- Tatlı ve tuzlu su uyumluluğu
- Önerilen kullanım miktarı
- Suyun malzeme içerisinden geçebilmesi
- Üreticinin kullanım açıklaması
incelenmelidir.
Seramik halkaların tamamı aynı kapasitede değildir. Görünüşü benzer olan ürünlerin gözenek yapısı ve kullanım amacı farklı olabilir.
Sera Siporax Filtre Malzemesi
Sera Siporax, tatlı su, deniz akvaryumu ve farklı filtrasyon sistemlerinde kullanılabilen gözenekli biyolojik filtre medyasıdır. Serinin standart halka, mini ve farklı işlevlerle desteklenen çeşitleri bulunabilir.
Siporax ürünleri dış filtre, iç filtre, sump ve havuz filtrelerinde modele ve ürünün ölçüsüne göre kullanılabilir. Küçük filtre bölmelerinde mini boyutlu çeşitler, daha geniş filtre haznelerinde standart veya büyük hacimli ambalajlar değerlendirilebilir.
Ürün seçimi yapılırken Siporax Standard, Mini, Professional, Bio Active, Nitrat-minus veya Algovec gibi farklı isimlere sahip çeşitlerin aynı görevde olmadığı unutulmamalıdır. Her ürünün kullanım amacı ve dozajı kendi açıklamasından kontrol edilmelidir.
Eheim Mech, Bio Mech ve Substrat
Eheim, mekanik ve biyolojik filtrasyon için farklı yapıda filtre malzemeleri sunar.
Eheim Mech
Eheim Mech, suyun ilk filtreleme aşamalarından birinde kullanılabilen seramik halka formundaki mekanik ön filtre malzemesidir. Suyun dağıtılmasına ve büyük kir parçacıklarının tutulmasına yardımcı olur.
Eheim Bio Mech
Eheim Bio Mech, mekanik ve biyolojik filtrasyon özelliklerini bir araya getirmeyi amaçlayan filtre malzemesidir. Gözenekli yapısı katı parçacıkların tutulmasına ve bakterilerin kolonileşmesine yardımcı olabilir.
Eheim Substrat ve Substrat Pro
Eheim Substrat ve Substrat Pro, yararlı bakteriler için geniş yüzey sunmak üzere geliştirilmiş biyolojik filtre malzemeleridir. Küre veya gözenekli parçacık yapıları filtre sepeti içerisinde suyun çevrelerinden geçmesine olanak sağlar.
Bu malzemeler aynı görünse de görevleri farklıdır. Filtre dizilimi üreticinin önerdiği su akış yönüne göre yapılmalıdır.
Fluval Bio-Max Filtre Malzemesi
Fluval Bio-Max, gözenekli yapısıyla biyolojik filtrasyona destek olmak amacıyla kullanılan bir filtre medyasıdır. Fluval iç ve dış filtrelerin yanı sıra uygun ölçüde filtre sepeti bulunan farklı sistemlerde de ürün uyumluluğuna göre kullanılabilir.
Fluval filtrelerde ayrıca belirli modellere özel sünger, elyaf, keçe ve biyolojik pedler bulunur. FX5, FX6 ve farklı seri numaralarına göre üretilen yedek filtre malzemelerinin boyutları değişebilir. Sipariş vermeden önce filtre model numarası kontrol edilmelidir.
Lav Kırığı Filtre Malzemesi
Lav kırığı, gözenekli doğal yapısı nedeniyle biyolojik filtre malzemesi olarak kullanılabilir. Geniş sump haznelerinde veya uygun filtre sepetlerinde yararlı bakterilere yüzey sağlamak amacıyla tercih edilebilir.
Lav kırığının avantajları:
- Gözenekli yüzey
- Büyük hacimlerde kullanılabilmesi
- Sump sistemlerine uygunluk
- Mekanik ve biyolojik yüzey oluşturması
- Farklı tane ölçülerinin bulunması
Bununla birlikte lav kırığı düzensiz yüzeyi nedeniyle tortu tutabilir. Kullanılmadan önce tozdan arındırılmalı ve mekanik ön filtrasyonla korunmalıdır. Kaynağı belirsiz taşlar yerine akvaryum kullanımı için sunulan ürünler tercih edilmelidir.
Biyolojik Filtre Topları
Bio ball olarak da bilinen biyolojik filtre topları, geniş ve açık yapılarıyla özellikle sump, ıslak-kuru filtre ve büyük filtre haznelerinde kullanılabilir. Su ve oksijenle yoğun temas sağlayarak bakterilerin tutunabileceği yüzey oluştururlar.
Tamamen su altında da kullanılabilseler de açık yapılarının sağladığı avantaj ıslak-kuru sistemlerde daha belirgin olabilir. Küçük dış filtre sepetlerinde kapladıkları hacme göre yüzey verimliliği diğer gözenekli medyalardan farklı olabilir. Kullanım alanına göre uygun malzeme seçilmelidir.
Aktif Karbon Filtre Malzemesi
Aktif karbon, gözenekli yapısı sayesinde sudaki bazı çözünmüş organik bileşikleri adsorbe eden kimyasal filtre malzemesidir. Akvaryum suyundaki sarı renklenmenin, bazı kokuların ve tedavi sonrasında kalan ilaç bileşenlerinin azaltılmasına yardımcı olabilir.
Aktif karbon şu durumlarda kullanılabilir:
- İlaç tedavisi tamamlandıktan sonra kalıntıların uzaklaştırılmasında
- Suda organik kaynaklı sararma oluştuğunda
- Koku problemlerinin kontrolünde
- Bazı istenmeyen çözünmüş organik maddelerin tutulmasında
- Su berraklığının desteklenmesinde
Aktif karbon amonyak, nitrit ve nitratı güvenilir biçimde ortadan kaldıran temel biyolojik filtre malzemesi değildir. Akvaryum döngüsünün yerine kullanılamaz.
Karbonun etkinliği zamanla azalır. Doymuş aktif karbon üreticinin önerdiği süreye göre değiştirilmelidir. Normal şartlarda yıkanarak yeniden aktif hâle getirilemez.
Aktif Karbon Sürekli Kullanılır mı?
Aktif karbonun sürekli kullanılıp kullanılmayacağı akvaryumun türüne ve bakım yöntemine göre değişir. Bazı kullanıcılar suyun renk ve koku kontrolü amacıyla düzenli kullanırken bazı sistemlerde yalnızca tedavi sonrası veya ihtiyaç halinde tercih edilir.
Bitkili akvaryumlarda gübreleme ile aynı dönemde kullanılacak aktif karbonun belirli organik bileşikleri tutma ihtimali dikkate alınmalıdır. Deniz akvaryumlarında ise organik yükün kontrolüne yardımcı olabilir ancak protein skimmer, düzenli su değişimi ve diğer filtrasyon yöntemlerinin yerine geçmez.
İlaç kullanılırken ürün talimatı aksini belirtmiyorsa aktif karbon çoğunlukla filtreden çıkarılır. Aksi hâlde karbon ilacın etkin maddelerini adsorbe ederek tedavinin etkisini azaltabilir. Tedavi tamamlandıktan sonra yeni aktif karbon kullanılabilir.
Zeolit Filtre Malzemesi
Zeolit, özellikle tatlı su sistemlerinde amonyum iyonlarını bağlayabilen doğal veya işlenmiş mineral yapılı bir kimyasal filtre malzemesidir. Yeni kurulmuş, geçici balık yükü artmış veya acil amonyak problemi bulunan bazı sistemlerde destek amacıyla kullanılabilir.
Ancak zeolit biyolojik döngünün yerine geçmez. Sürekli ve bilinçsiz kullanımı, biyolojik filtrenin yeterli besine ulaşmasını sınırlayabilir. Deniz suyundaki iyon yoğunluğu nedeniyle tatlı suda kullanılan standart zeolitlerin amonyum bağlama performansı farklılaşabilir. Tuzlu su sistemlerinde yalnızca ilgili kullanım için üretilen ürünler, üretici talimatına göre kullanılmalıdır.
Zeolit kullanımında:
- Akvaryumun tatlı veya tuzlu su olduğu
- Ürünün kullanım amacı
- Önerilen miktar
- Kullanım süresi
- Değişim aralığı
- Akvaryumun amonyak seviyesi
dikkate alınmalıdır.
Amonyak tespit edildiğinde yalnızca zeolit eklemek yerine aşırı yemleme, ölü canlı, filtre arızası, yetersiz biyolojik döngü ve canlı yükü gibi temel nedenler araştırılmalıdır.
Fosfat Giderici Filtre Malzemesi
Fosfat giderici ürünler, akvaryum suyundaki fosfatın kontrol edilmesine yardımcı olmak amacıyla kullanılan kimyasal filtre medyalarıdır. Demir veya alüminyum bazlı farklı ürünler bulunabilir. Her medyanın bağlama kapasitesi, kullanım miktarı ve uygun akış hızı farklıdır.
Fosfat canlılar için tamamen gereksiz bir madde değildir. Özellikle bitkili akvaryumlarda bitkilerin ihtiyaç duyduğu makro besinlerden biridir. Fosfatın kontrolsüz biçimde sıfıra indirilmesi bitki gelişimini olumsuz etkileyebilir. Deniz ve resif akvaryumlarında da hedef değer sistemdeki canlılara ve bakım yöntemine göre belirlenmelidir.
Fosfat medyası kullanılırken:
- Güvenilir test kitiyle ölçüm yapılmalıdır.
- Ürün birdenbire aşırı miktarda kullanılmamalıdır.
- Üreticinin önerdiği akış hızı sağlanmalıdır.
- Medyanın akvaryuma toz bırakması önlenmelidir.
- Değerler düzenli takip edilmelidir.
- Fosfatın kaynağı araştırılmalıdır.
Yüksek fosfatın nedeni fazla yemleme, kalitesiz kaynak suyu, yoğun canlı yükü veya biriken organik atıklar olabilir. Filtre medyası kullanılırken temel neden de giderilmelidir.
Silikat Giderici Reçine
Silikat tutucu ürünler özellikle kaynak suyunda silikat bulunan ve diatom problemi yaşanan sistemlerde kullanılabilir. Silikat, kahverengi diatomların gelişimini destekleyen unsurlardan biri olabilir ancak her kahverengi oluşum yalnızca silikattan kaynaklanmaz.
Silikat reçinesi kullanılmadan önce uygun testlerle su değeri incelenmeli ve ürünün tatlı ya da tuzlu su uyumluluğu kontrol edilmelidir. Yeni kurulan akvaryumlarda görülen diatom oluşumu sistem olgunlaştıkça doğal olarak azalabilir.
Akvaryum Filtre Reçinesi
Filtre reçineleri sudaki belirli maddeleri seçici veya geniş kapsamlı biçimde tutmak üzere geliştirilen kimyasal filtrasyon ürünleridir. Organik atık, nitrat, fosfat veya silikat kontrolüne yönelik farklı reçine çeşitleri bulunabilir.
Bütün reçineler aynı işlevi görmez. Ürün seçerken:
- Hangi maddeyi tuttuğu
- Tatlı veya tuzlu su uyumluluğu
- Kullanım miktarı
- Akış gereksinimi
- Kullanım süresi
- Yenilenebilir olup olmadığı
- Yenileme işleminin yöntemi
kontrol edilmelidir.
Bazı reçineler üretici talimatına göre yenilenebilirken bazıları tek kullanımlıktır. Farklı bir reçinenin yenileme yöntemi başka ürüne uygulanmamalıdır.
Seachem Purigen
Seachem Purigen, çözünmüş ve çözünmeyen organik atıkların kontrolüne yardımcı olan sentetik bir filtre medyasıdır. Suyun berraklığının desteklenmesi ve azotlu atıklara dönüşebilecek organik maddelerin azaltılması amacıyla kullanılabilir.
Purigen’in rengi kullanım sırasında koyulaşabilir. Ürün, üreticinin belirttiği yöntem ve güvenlik koşulları uygulanarak yenilenebilir. Yenileme işlemi gelişigüzel yapılmamalı, kullanılan kimyasalların tamamen nötralize edildiğinden emin olunmalıdır. Üretici prosedürü tam olarak uygulanamayacaksa yeni ürün kullanılması daha güvenli olabilir.
Purigen, oturmuş biyolojik filtrenin ve düzenli su değişiminin yerine geçmez.
Torf Filtre Malzemesi
Torf, suya humik maddeler ve tanenler bırakarak suyu daha yumuşak ve asidik koşullara yönlendirebilen doğal filtre malzemesidir. Amazon biyotopu, discus, bazı tetra ve yumuşak su isteyen türlerin bulunduğu akvaryumlarda değerlendirilebilir.
Torf kullanımı:
- pH değerini düşürebilir.
- Karbonat sertliğini etkileyebilir.
- Suya çay rengi verebilir.
- Humik maddeler sağlayabilir.
- Yumuşak su koşullarının oluşturulmasına yardımcı olabilir.
Yüksek karbonat sertliğine sahip suda torfun etkisi sınırlı veya değişken olabilir. pH değerini hızlı ve kontrolsüz düşürmek canlılar için tehlikelidir. Torf kullanırken pH, KH ve iletkenlik gibi değerler düzenli takip edilmelidir.
Afrika gölü cikletleri veya sert ve alkali su isteyen canlıların bulunduğu sistemlerde torf çoğunlukla uygun değildir.
Akvaryum Dış Filtre Malzemeleri
Dış filtreler, birden fazla sepet veya katman sundukları için farklı filtre malzemelerinin birlikte kullanılmasına olanak sağlar. Temel amaç, suyu önce katı atıklardan arındırmak, ardından biyolojik medyadan geçirmek ve gerekiyorsa kimyasal filtrasyon uygulamaktır.
Dış filtre içerisinde kullanılabilecek malzemeler:
- Kalın ve orta gözenekli sünger
- Mekanik seramik halkalar
- Filtre elyafı ve parlatma pedi
- Gözenekli biyolojik seramik
- Substrate malzemeleri
- Aktif karbon
- Zeolit
- Fosfat giderici medya
- Organik tutucu reçine
- Modele özel filtre pedleri
Filtre sepetleri tamamen kimyasal medya ile doldurulmamalıdır. Sağlıklı bir akvaryumda biyolojik filtrasyon için yeterli alan bırakılması önemlidir.
Dış Filtre Malzemeleri Nasıl Sıralanır?
Dış filtre malzemelerinin sırası, filtrenin suyu hangi yönden aldığına göre belirlenmelidir. Bazı dış filtrelerde su aşağıdan yukarı, bazılarında farklı bir kanal sistemiyle hareket edebilir. Bu nedenle “en alta her zaman sünger, en üste her zaman karbon” şeklinde evrensel bir sıra bulunmaz.
Su akış yönüne göre genel sıralama şu şekilde olabilir:
- Kalın mekanik filtrasyon
- Orta mekanik filtrasyon
- Biyolojik filtre malzemesi
- İhtiyaç varsa kimyasal filtre medyası
- İnce parlatma pedi veya elyaf
Bazı filtre üreticileri modelin tasarımına göre farklı bir dizilim önerebilir. Öncelik cihazın kullanım kılavuzunda belirtilen sıraya verilmelidir.
İnce elyafın ilk aşamaya konulması büyük atıklarla hızlıca tıkanmasına neden olabilir. Kimyasal medya ise mümkün olduğunca önceden mekanik olarak temizlenmiş suyla temas etmelidir.
Akvaryum İç Filtre Malzemeleri
İç filtrelerin medya haznesi dış filtrelere göre daha küçüktür. Birçok iç filtre temel olarak süngerle çalışır. Haznesi bulunan modellerde küçük miktarda seramik, aktif karbon veya özel kartuş kullanılabilir.
İç filtre malzemeleri seçilirken:
- Filtrenin su geçişi engellenmemelidir.
- Pervane bölümü malzemelerden korunmalıdır.
- Sünger tamamen çıkarılıp sadece karbonla doldurulmamalıdır.
- Biyolojik medya için yeterli su akışı sağlanmalıdır.
- Modele uygun kartuş ve sünger kullanılmalıdır.
Küçük filtre bölmesine fazla miktarda ince elyaf sıkıştırmak debiyi azaltabilir ve motorun zorlanmasına neden olabilir.
Askı Filtre Malzemeleri
Askı filtrelerde genellikle sünger, biyolojik medya ve gerektiğinde kimyasal kartuş birlikte kullanılabilir. Su yukarı çekilerek medya haznesinden geçirilir ve şelale biçiminde yeniden akvaryuma döner.
Kartuşlu modellerde üretici kartuşlarının yanında, yeterli alan varsa uygun file içerisinde seramik veya özel medya kullanılabilir. Ancak filtrenin taşma kanalı kapatılmamalı ve suyun medyanın üzerinden atlayarak geçmesine neden olacak aşırı sıkıştırmadan kaçınılmalıdır.
Sump Filtre Malzemeleri
Sump sistemleri geniş hacimleri sayesinde farklı filtrasyon yöntemlerinin birlikte kullanılmasına olanak sağlar. Mekanik filtrasyon için filtre çorabı, sünger, elyaf veya rulo filtre; biyolojik filtrasyon için seramik, gözenekli medya, kaya veya uygun biyolojik malzeme kullanılabilir.
Genel sump düzeni:
- Su giriş ve mekanik filtrasyon bölümü
- Protein skimmer veya ekipman bölümü
- Biyolojik filtre malzemesi bölümü
- İhtiyaç halinde kimyasal medya veya reaktör
- Kafa motoru dönüş bölümü
Her sump aynı tasarıma sahip değildir. Biyolojik malzemenin tortuyla dolmasını önlemek için mekanik filtrasyon önce uygulanmalı ve düzenli temizlenmelidir. Medyanın bulunduğu bölümde yeterli su hareketi sağlanmalıdır.
Deniz Akvaryumu Filtre Malzemeleri
Deniz akvaryumlarında canlı kaya, kum ve sump içerisindeki biyolojik yüzeyler filtrasyona katkı sağlayabilir. Buna rağmen aktif karbon, fosfat giderici, seramik biyolojik medya ve farklı reçineler sistemin ihtiyacına göre kullanılabilir.
Deniz akvaryumunda ürün seçerken:
- Medyanın tuzlu su uyumluluğu
- Mercanlara etkisi
- Fosfat ve nitrat hedefleri
- Protein skimmer kullanımı
- Reaktör gereksinimi
- Önerilen akış hızı
- Medyanın suya element salıp salmadığı
kontrol edilmelidir.
Fosfatı veya nitratı çok kısa sürede aşırı düşürmek mercanlı sistemlerde kararsızlığa yol açabilir. Kimyasal medya küçük miktarla başlanarak ve test sonuçları izlenerek kullanılmalıdır.
Bitkili Akvaryum Filtre Malzemeleri
Bitkili akvaryumlarda temel olarak mekanik ve biyolojik filtrasyon kullanılır. Filtre içerisindeki su akışının CO₂ ve besinlerin akvaryum geneline dağılmasına yardımcı olacak düzeyde olması önemlidir.
Bitkili akvaryumlarda:
- Kalın sünger
- Orta veya ince mekanik ped
- Gözenekli biyolojik medya
- İhtiyaç halinde kısa süreli aktif karbon
- Özel duruma göre reçine
kullanılabilir.
Fosfat ve nitrat bitkilerin ihtiyaç duyduğu besinler arasında bulunduğundan bu maddeleri sürekli sıfıra yaklaştırmaya çalışan medyalar bilinçsizce kullanılmamalıdır. Yosun problemi yalnızca fosfat veya nitratı tamamen gidermekle çözülmez; ışık, CO₂, gübreleme ve bakım dengesi birlikte değerlendirilmelidir.
Filtre Malzemeleri Nasıl Temizlenir?
Filtre malzemelerinin temizlik şekli türüne göre değişir.
Sünger ve biyolojik medya
Sünger ile biyolojik medya, akvaryumdan alınan su içerisinde hafifçe durulanabilir. Klorlu musluk suyu biyolojik medyadaki yararlı bakterilere zarar verebilir. Malzemenin tamamen steril hâle getirilmesi amaçlanmamalıdır.
Filtre elyafı
Elyaf çok kirlenmiş veya yapısı bozulmuşsa değiştirilmelidir. Tekrar kullanılabilen pedler üretici talimatına göre temizlenebilir.
Aktif karbon ve kimyasal medya
Aktif karbon yalnızca yüzeyindeki tozu gidermek amacıyla kullanım öncesinde durulanabilir. Doymuş karbon yıkanarak yeniden etkinleştirilemez. Diğer kimyasal medyalar ürün talimatına göre değiştirilir veya yalnızca uygun ürünlerde yenilenir.
Seramik ve gözenekli medya
Biyolojik medyanın gözenekleri tortuyla tıkanmışsa akvaryum suyunda nazikçe çalkalanabilir. Sert fırçalama, kaynatma veya tamamen kurutma yararlı bakteri kolonisini azaltabilir.
Filtre Malzemeleri Ne Zaman Değiştirilir?
Her filtre malzemesinin değişim süresi aynı değildir.
- Elyaf ve ince pedler tıkandığında temizlenir veya değiştirilir.
- Süngerler parçalanmadığı sürece uzun süre kullanılabilir.
- Biyolojik seramikler tıkanmadığı ve dağılmadığı sürece korunabilir.
- Aktif karbon kullanım süresi dolduğunda değiştirilir.
- Zeolit kapasitesi dolduğunda ürün talimatına göre yenilenir.
- Fosfat tutucu, test sonuçlarına ve üretici önerisine göre değiştirilir.
- Reçineler ürününe göre değiştirilir veya uygun yöntemle yenilenir.
- Modele özel pedler fiziksel durumuna göre yenilenir.
Biyolojik filtre malzemelerinin tamamı aynı gün değiştirilmemelidir. Yenileme gerekiyorsa bir bölümü eski medya ile birlikte çalıştırılarak geçiş yapılabilir.
Filtre Bakımı Sırasında Yapılan Hatalar
Filtre malzemelerinin yanlış kullanımı filtrasyon performansını azaltabilir. Yaygın hatalar şunlardır:
- Bütün malzemeleri aynı anda değiştirmek
- Biyolojik medyayı klorlu musluk suyunda yıkamak
- Elyafı aşırı sıkıştırmak
- Filtreyi uzun süre kapalı bırakmak
- Su akış yönünü kontrol etmeden dizilim yapmak
- Aktif karbonu yıllarca değiştirmeden kullanmak
- İlaç tedavisi sırasında karbonu filtrede bırakmak
- Her sorunda kontrolsüz zeolit veya reçine eklemek
- Fosfatı ölçmeden fosfat tutucu kullanmak
- Filtre sepetlerini gereğinden fazla doldurmak
- Medyayı filtre dışında kurutmak
- Kimyasal malzemeyi filesiz şekilde pervane yakınına koymak
- Filtrenin düşen debisini dikkate almamak
Filtre temizliğinin amacı bütün bakteri kolonisini ortadan kaldırmak değil, su geçişini engelleyen atıkları uzaklaştırmaktır.
Filtre Malzemesi Filesi Kullanımı
Aktif karbon, zeolit, fosfat tutucu ve küçük taneli reçineler uygun filtre filesi içerisinde kullanılmalıdır. File, malzemenin filtrenin içerisine dağılmasını ve pervane bölümüne ulaşmasını önler.
File seçerken:
- Tane boyutuna uygun gözenek
- Su geçirgenliği
- Akvaryum kullanımına uygun malzeme
- Filtre sepetine sığacak ölçü
- Sağlam kapatma sistemi
aranmalıdır.
File aşırı doldurulmamalı, medyanın çevresinden değil içerisinden su geçmesine izin verecek şekilde yerleştirilmelidir.
Akvaryum Filtre Malzemesi Fiyatları
Akvaryum filtre malzemesi fiyatları; ürünün türüne, ambalaj hacmine, gözenek yapısına, adsorpsiyon kapasitesine, markasına ve özel kullanım amacına göre değişir. Sünger ve elyaf gibi mekanik ürünler daha ekonomik seçenekler sunabilirken yüksek gözenekli biyolojik medyalar, özel reçineler ve fosfat tutucular daha üst fiyat aralıklarında yer alabilir.
Fiyatları etkileyen başlıca özellikler:
- Mekanik, biyolojik veya kimyasal kullanım
- Ürün hacmi ve ağırlığı
- Gözenek yapısı ve yüzey alanı
- Tatlı ve tuzlu su uyumluluğu
- Yenilenebilir olup olmaması
- Belirli filtre modellerine özel üretilmesi
- Kullanım kapasitesi
- File veya kartuşla birlikte sunulması
- Marka ve üretim teknolojisi
Filtre malzemesi seçerken yalnızca paket büyüklüğü veya fiyat karşılaştırması yapılmamalıdır. Litre ve kilogram birbirinin doğrudan karşılığı değildir. Gözenekli ürünlerin yoğunluğu ve gerçek kullanım hacmi değişebilir.
Evcilal’daki Eheim Mech, Bio Mech ve Substrat çeşitlerini; Sera Siporax ürünlerini, Fluval Bio-Max medyalarını, Seachem Purigen ve Matrix Carbon seçeneklerini, aktif karbonları, zeolitleri, filtre süngerlerini, elyafları ve özel reçineleri akvaryumunuzun filtrasyon ihtiyacına göre karşılaştırabilirsiniz.